Świat przemysłu chemicznego i energetyki odnawialnej przeżywa transformację. W centrum tych zmian znajduje się emisja gazów cieplarnianych – temat, który przestał być domeną konferencji klimatycznych, a stał się codziennością producentów bioetanolu, alkoholu etylowego i biopaliw. Jako jeden z pięciu największych producentów alkoholu etylowego w Polsce, w IMA Polska z Wielkopolski zdajemy sobie sprawę, że liczenie emisji GHG to nie tylko obowiązek prawny – to fundament konkurencyjności w erze dekarbonizacji.

Czym jest emisja GHG?

GHG to skrót od angielskiego Greenhouse Gases – czyli gazy cieplarniane. Do głównych gazów objętych regulacjami należą:

• CO₂ (dwutlenek węgla) – podstawowy gaz cieplarniany powstający podczas spalania paliw kopalnych i procesów przemysłowych
• N₂O (podtlenek azotu) – emitowany głównie w rolnictwie, szczególnie podczas stosowania nawozów azotowych
• CH₄ (metan) – uwalniany podczas procesów fermentacji i działalności rolniczej

Emisje GHG mierzy się w ekwiwalencie CO₂ (CO₂eq), co pozwala na porównywalne przedstawienie wpływu wszystkich gazów cieplarnianych w jednej, uniwersalnej jednostce.

Dlaczego liczenie emisji GHG stało się kluczowe?

Regulacje europejskie wymuszają transparentność

Unia Europejska postawiła na ambitne cele klimatyczne. Dyrektywa RED II (Renewable Energy Directive II) oraz nadchodząca RED III wprowadzają szczegółowe wymogi dotyczące obliczania emisji w całym cyklu życia biopaliw i biokomponentów. Od 2025 roku producenci bioetanolu muszą wykazać, że ich produkty osiągają określone progi redukcji emisji w porównaniu do paliw kopalnych.

Dla przemysłu etanolowego to oznacza konkretne wymogi:

• Bioetanol musi wykazywać redukcję emisji o co najmniej 65% w porównaniu do benzyny (dla nowych instalacji)
• Od 2030 roku próg redukcji wzrasta do 70%
• Każdy etap produkcji – od uprawy surowca po transport – musi być precyzyjnie udokumentowany

System NUTS – kalkulacja na poziomie regionalnym w Polsce

Polska, podobnie jak inne kraje UE, opracowała krajowy raport emisji rolniczych na poziomie NUTS2 (województw) oraz NUTS3 (powiatów). Dla nas, jako producenta w Wielkopolsce, oznacza to możliwość wykorzystania regionalnych danych emisyjnych dla kukurydzy i innych surowców zbożowych uprawianych w okolicy Puszczy Zielonki.

Wartości te różnią się znacząco w zależności od regionu – wpływają na nie rodzaj gleby, stosowane nawozy, intensywność uprawy i warunki klimatyczne.

Jak obliczyć emisję GHG w cyklu życia bioetanolu?

Metodyka obliczania emisji opiera się na wzorze określonym w dyrektywie RED II:

eec = eseed + echem + elim + efield + emm

Gdzie poszczególne składowe oznaczają:

• eseed – emisje związane z materiałem siewnym
• echem – emisje z produkcji i transportu nawozów oraz środków ochrony roślin
• elim – emisje związane z zakwaszeniem gleby i wapnowaniem
• efield – emisje polowe (głównie podtlenek azotu N₂O) wynikające z cyklu uprawowego
• emm – emisje z wykorzystania maszyn rolniczych i suszenia

Uprawy rolne – największe źródło emisji w produkcji bioetanolu

W przypadku produkcji bioetanolu z kukurydzy czy zbóż, etap rolniczy stanowi kluczowy element śladu węglowego. Emisje polowe (efield) mogą stanowić nawet 50% całkowitej emisji z uprawy – głównie ze względu na uwalnianie podtlenku azotu z gleby po zastosowaniu nawozów azotowych.

Przykład kalkulacji: Uprawa rzepaku w powiecie płockim (województwo mazowieckie)

Ślad węglowy produktu – od pola do dystrybutora

Obliczenie śladu węglowego bioetanolu nie kończy się na etapie uprawy. Pełna kalkulacja obejmuje:

1. Emisje z uprawy surowca (eec) – omówione powyżej
2. Emisje z transportu surowca (etd) – dowóz kukurydzy lub zbóż do gorzelni
3. Emisje z procesów przemysłowych (ep) – fermentacja, destylacja, rektyfikacja
4. Emisje z produkcji energii do procesu (el, eee) – ciepło i elektryczność
5. Emisje z transportu gotowego produktu (etd) – dystrybucja alkoholu etylowego
6. Alokacja dla produktów ubocznych – młóto paszowe, CO₂

W IMA Polska w Murowanej Goślinie korzystamy z obiegu zamkniętego wody, biogazowni i nowoczesnych technologii odzysku ciepła, co znacząco obniża emisje z etapu przemysłowego.

Po co liczyć emisje GHG? Cztery kluczowe powody

1. Wymogi prawne i certyfikacja systemu zrównoważonego rozwoju

Bez precyzyjnego systemu monitorowania emisji nie można sprzedawać bioetanolu jako biokomponentu zgodnego z dyrektywą RED II. Certyfikaty takie jak ISCC EU czy REDcert wymagają pełnej dokumentacji śladu węglowego.

2. Konkurencyjność na rynku biopaliw i alkoholi

Producenci oferujący bioetanol o niższym śladzie węglowym zyskują przewagę rynkową. Odbiorcy – rafinerie, blendujący biopaliwa – płacą lepsze ceny za surowce o udokumentowanej niskiej emisyjności.

3. Wsparcie dla rolników z Wielkopolski i innych regionów

Dzięki dokładnym danym emisyjnym możemy współpracować z rolnikami przy wdrażaniu praktyk rolniczych obniżających emisje:

• Precyzyjne nawożenie azotowe
• Stosowanie nawozów organicznych zamiast mineralnych
• Uproszczone systemy uprawy (uprawa bezorkowa)
• Międzyplony i rośliny okrywowe pochłaniające azot

4. Neutralność klimatyczna IMA Polska do 2035 roku

IMA Polska S.A. zobowiązała się do osiągnięcia neutralności klimatycznej do 2035 roku. Systematyczne liczenie emisji pozwala nam:

• Monitorować postępy w redukcji emisji
• Identyfikować obszary wymagające poprawy
• Planować inwestycje w technologie niskoemisyjne
• Transparentnie komunikować wyniki stakeholderom

Kto musi liczyć emisje GHG? Przyszłość regulacji

Wymogi dotyczące obliczania emisji GHG rozszerzają się na kolejne branże. Przykłady to:

• Transport morski – rozporządzenie FuelEU Maritime wymaga od armatorów redukcji intensywności emisji o 2% w 2025 roku, docelowo 80% do 2050 roku
• Transport lądowy – rozszerzenie systemu EU ETS na transport drogowy
• Przemysł – zaostrzenie wymogów dla sektorów energochłonnych
• Rolnictwo – systemy NUTS3 dla lokalnych danych emisyjnych

Firmy takie jak IMA Polska, które już dziś posiadają sprawne systemy monitorowania emisji, będą na wygranej pozycji.

Regionalne działania IMA Polska w obniżaniu emisji

Nasza lokalizacja w Murowanej Goślinie, u wrót Puszczy Zielonki, to nie tylko malowniczy krajobraz – to zobowiązanie do odpowiedzialności środowiskowej. Współpracujemy z ponad 200 gospodarstwami rolnymi z Wielkopolski i województw sąsiednich, wspierając je w transformacji niskoemisyjnej.

Nasze działania w regionie:

• Program wsparcia dla rolników stosujących precyzyjne nawożenie
• Odbiór kukurydzy i zbóż w promieniu 100 km od gorzelni (niższe emisje transportowe)
• Dystrybucja młóta paszowego jako nawozu organicznego dla lokalnych gospodarstw
• Biogazownia wykorzystująca odpady z produkcji

Najczęściej zadawane pytania o emisję GHG (FAQ)

Jak policzyć emisję GHG z produkcji bioetanolu?

Emisję oblicza się sumując emisje z pięciu etapów: uprawy surowca (eec), transportu (etd), przetwarzania (ep), produkcji energii (el) oraz dystrybucji. Podstawą jest wzór z dyrektywy RED II: eec = eseed + echem + elim + efield + emm. Każda składowa wymaga dokładnego pomiaru lub wykorzystania wartości standardowych z systemu NUTS.

Jakie są średnie emisje GHG z uprawy kukurydzy w Polsce?

Średnia emisja z uprawy kukurydzy w Polsce wynosi około 275 kg CO₂eq na tonę suchej masy. Najniższe emisje odnotowano w województwie świętokrzyskim (188 kg), najwyższe w wielkopolskim (291 kg). Różnice wynikają z rodzaju gleby, nawożenia i lokalnych praktyk rolniczych.

Co to jest system NUTS w kontekście emisji rolniczych?

NUTS (Nomenclature of Territorial Units for Statistics) to system podziału terytorialnego UE używany do raportowania emisji. NUTS2 to poziom województw, NUTS3 to grupy powiatów. Polska opracowała krajowy raport emisji dla rzepaku i kukurydzy na poziomie NUTS2, zatwierdzony przez Komisję Europejską.

Dlaczego emisje polowe stanowią 50% śladu węglowego uprawy?

Emisje polowe (głównie podtlenek azotu N₂O) powstają po aplikacji nawozów azotowych. N₂O to gaz cieplarniany 298 razy silniejszy od CO₂. Gleby o niskim pH, wysokiej wilgotności i intensywnym nawożeniu generują najwięcej N₂O, dlatego stanowi to największą część emisji z uprawy.

Czy mała gorzelnia również musi liczyć emisje GHG?

Tak – każdy producent bioetanolu sprzedającego surowiec jako biokomponent musi dokumentować ślad węglowy zgodnie z RED II. Małe gorzelnie mogą korzystać z wartości standardowych lub średnich regionalnych NUTS zamiast prowadzić kosztowne pomiary indywidualne.

Jak obniżyć emisje GHG w produkcji alkoholu etylowego?

Kluczowe działania to: współpraca z rolnikami stosującymi precyzyjne nawożenie, skrócenie łańcucha dostaw (lokalni dostawcy surowca), odzysk ciepła z procesów destylacji, wykorzystanie OZE (biogazownia, fotowoltaika), zagospodarowanie produktów ubocznych (młóto paszowe, CO₂).

Czy ślad węglowy bioetanolu jest niższy niż benzyny?

Tak – bioetanol musi wykazywać co najmniej 65% redukcji emisji w porównaniu do benzyny (dyrektywa RED II). Bioetanol z kukurydzy osiąga redukcję 50-70%, z odpadów rolniczych nawet 85-90%. Benzyna emituje około 94 g CO₂eq/MJ, bioetanol z kukurydzy 28-47 g CO₂eq/MJ.

Co wpływa na wysokość emisji w systemie NUTS3?

Główne czynniki to: rodzaj gleby i jej pH, stosowane nawozy (organiczne vs mineralne), intensywność nawożenia azotem, praktyki agrotechniczne (orka vs bezorka), plonowanie (wyższy plon = niższa emisja na jednostkę), suszenie ziarna (paliwo użyte do suszenia).

Podsumowanie: Dlaczego emisja GHG to przyszłość przemysłu

Emisja GHG to nie abstrakcyjne pojęcie – to mierzalny wpływ naszej działalności na klimat. Precyzyjne liczenie emisji na każdym etapie produkcji bioetanolu pozwala nam:

• Spełniać wymogi prawne Unii Europejskiej
• Konkurować na rynku dzięki niskoemisyjnym produktom
• Wspierać rolników we wdrażaniu zrównoważonych praktyk
• Realizować cel neutralności klimatycznej do 2035 roku

W IMA Polska traktujemy kalkulację emisji GHG jako element strategii biznesowej. To inwestycja w przyszłość – przyszłość, w której produkcja bioetanolu i alkoholu etylowego będzie napędzana nie tylko zbożem i kukurydzą, ale przede wszystkim odpowiedzialnością za środowisko.

Chcesz dowiedzieć się więcej?

Śledź nasz blog – co tydzień nowe artykuły o dekarbonizacji, zrównoważonym rolnictwie i przyszłości energetyki odnawialnej.